پروسه طراحي وب

 

 

سعيد رستگار

 

 

 

چکيده:

         پروسه طراحي وب نيز مانند اکثر پروسه هاي طراحي و توليد نرم افزاري و غير نرم افزاري ديگر از مراحل مجزايي تشکيل شده است که در صورت پيروي درست و منظم آنها روند طراحي ساده تر و طراحي بهتري خواهيم داشت.اين مقاله سعي دارد با جمع آوري مهمترين نکات موچود در چندين مقاله  معتبر منبعي جامع در خصوص برنامه ريزي براي پروسه طراحي وب در اختيار مخاطب قرار دهد.

 

مقدمه:

         طراحي وب فرآيندي مبتني بر خلاقيت (Creativity) و مهارت فني (Technical skills) است. توجه بيش از حد به اين دو عامل طراحان را از برنامه ريزي براي پروسه  طراحي غافل کرده است.بسياري از مردم با شنيدن کلمه تهيه پروسه منظم براي انجام کاري به وحشت مي افتند در حالي که اکثر ما بصورت خود آگاه يا نا خود آگاه در انجام کارها و پروژه ها از پروسه خاصي پيروي مي کنيم.کاهش بار حافظه طراح و در نتيجه کاهش زمان و افزايش کارآيي از اولين نتايج طراحي پروسه اي مدون براي پروژه بحساب مي آيد.از ديگر مزاياي داشتن چنين پروسه اي مي توان به تسهيل روند هدايت و آموزش مشتري و حتي حفاظت از طراح در برابر مشتري و انتقادات و ايرادات وي اشاره کرد.در رابطه ميان طراح و مشتري نيز مانند هر رابطه ي ديگري ، ارتباطات (Communication) نقشي کليدي ايفا مي کند و داشتن يک پروسه خوب طراحي سنگ ، زير بناي يک ارتباط خوب بحساب مي آيد.چنين پروسه اي در رسيدن به تفاهم ، همفکري و درک متقابل ميان طراح و مشتري بسيار موثر است. در اين مقاله به بررسي مراحل مختلفي که بايد در پروسه طراحي و ساخت يک وب سايت انجام پذيرد ، مي پردازيم.

 

گام نخست ؛ شناخت:

    در پروسه ساخت يک وب سايت ابتدا بايد شناختي کلي از موضوع ، هدف ،مخاطب و امکانات موجود بدست آوريم.احتمالا اطلاعات و منابعي در خصوص موضوع سايت در اختيار داريم.حال بايد هدف خود(يا مشتري) از ايجاد وب سايت را مشخص کنيم.در اين مرحله مشخص مي شود که از چه زاويه اي و تا چه حد به کدام جنبه هاي موضوع خواهيم پرداخت.مورد سوم که بسياري از وبمستر ها به آن توجه نمي کنند ، بدست آوردن شناخت از مخاطب و نياز هاي اوست.شناخت امکانات موجود نيزشامل مهارت هاي اعضاي تيم طراحي و بودجه وزمان لازم براي اجراي پروژه مي شود.در اين مرحله بايد پاسخ پرسش هاي زير را بطور دقيق بدست آورده و مطابق اولويت طبقه بندي کنيم:

    ١.پس زمينه

       ١-١: اهداف:اهداف خاص شما (يا مشتري شما) از ساخت سايت چيست؟اين اهداف مي تواند شامل موارد زير باشد:

·         اطلاع رساني در مورد شرکت / نام تجاري

·         اطلاع رساني در مورد کالا / خدمات

·         فروش کالا / خدمات

·         ساختن يک جامعه (Community)

·         سرگرمي

·         به اشتراک گذاشتن دانش و اطلاعات

·         ارتباطات داخلي

١-٢:زمانبندي و مهلت انجام پروژه:برنامه زمانبندي و ضرب الاجل شما براي طراحي و ساخت سايت چيست؟

١-٣:بودجه بندي:حداکثر بودجه براي انجام پروژه چقدر است؟

١-٤:ارزيابي:ميزان موفقيت سايت را در چه حدي پيش بيني مي کنيد؟

سپس:

١.يک ليست طبقه بندي شده (از مهمترين به غير مهمترين) از اهداف اصلي تهيه کنيد.

٢.ماموريت اصلي سايت را در يک جمله خلاصه کنيد.

٣.با توجه به اهداف و جهت گيري هاي کلي شرکت يا نهاد سفارش دهنده اهداف کوتاه مدت را از بلند مدت مشخص کنيد.

 

    ٢.مخاطب:

 ٢-١:مخطبان خارجي : مخاطبان شما چه کساني هستند؟

·         مخاطبان فعلي

·         مخاطبان بالقوه

·         تامين کنندگان

·         نهاد ها ، سازمانها و تجار

·         سرمايه گذاران

·         رقبا

·         کودکان

·         دانش آموزان / دانشجويان

·         افراد داراي نقص در بينايي

           ٢-٢:مخاطب داخلي شما کيست؟

·         کل کارمندان

·         مديريت

·         بخش هاي بازاريابي و فروش

           ٢-٣:زير گروه ها:زيرگروه هايي از مخاطبان ذکر شده تهيه کنيد.

           ٢-٤:شناخت:غلائق ، مهارت هاي تکنيکي ، موارد خاص و ... را براي هر گروه معين کنيد.

سپس:

١.يک ليست از مخاطبان اصلي به صورت درجه بندي شده تعيين کنيد.

٢.ارتباط هايي ميان فهرست اهداف اصلي و فهرست مخاطبتن اصلي ايجاد نماييد.

٣.بر پايه اين ارتباطات سناريو هايي  مبني بر مورد استفاده تهيه کنيد.

 

     ٣.منابع:

       ٣-١:معين کردن نقش ها در پروژه:منابعي که مسئ.ل مديريت محتوا ، پشتيباني تکنيکي سايت         هستند را مشخص کنيد.(شامل : نام ، عنوان ، ، نقش ، و اطلاعات تماس)

       ٣-٢:مهارت هاي اعضاي تيم:مهارت هاي تکنيکي هر کدام از اعضا در چه حدي است؟

 

 ٤.رقابت:

       ٤-١:شناخت رقبا:سايت هاي رقيب و سايت هايي که مي توانند در جهت گيري هاي سايت شما موثر باشند را بشناسيد.

       ٤-٢:عناصر مهم:عناصر مهم موجود در سايت رقبا را بشناسيد:

·     قابليت هاي بدردبخور

·     تکنولوژي هاي مورد استفاده

·     ظاهر سايت

·     تازگي محتوا

سپس:

يک تحليل مقايسه اي که شامل عناصر مهم سايت رقباي اصلي  و اينکه کدام ها بايد در سايت مورد استفاده قرار گيرند و يا از کدام ها بايد اجتناب شود ، تهيه کنيد.اين تحليل را با مراجعات بعدي در بازه هاي زماني مشخص بروز کنيد.

     ٥.محتوا:سايت چه قابليت ها و ويژگي هايي بايد داشته باشد:از جمله مي توان به موارد زير اشاره کرد:

·         تجارت الکترونيک / سبد خريد

·         خدمات / پشتيباني مشتري

·         پشتيباني فني

·         انجمن هاي تبادل آرا

·         خبرنامه

·         کاتالوگ / اطلاعات

·         فرم هاي سفارش

·         فرم نظرسنجي

·         ورود اعضا

·         بخش هاي تحت حفاظت پسورد

·         بخش هايي که با استفاده از سرور هاي SSL ايمن مي شوند

    ٦.اطلاعات:سايت شما بايد شامل چه عناصر اطلاعاتي شود/

·         صفحه درباره ما

·         صفحه تماس با ما

·         اطلاعيه هاي مربوط به حقوق مولف

·         اطلاعات مربوط به حفظ و نگهداري اطلاعات شخصي کاربر

گام دوم  ؛ تهيه خلاصه طرح:

    گام دوم در طراحي يک وب سايت تهيه خلاصه طرح است.در اين مرحله بايد بخش هاي اصلي و فرعي وب سايت را مشخص کنيم.در قالب خلاصه طرح بايد نحوه ارتباط بين موضوعات اصلي و فرعي وب سايت را نشان دهيم.تهيه خلاصه طرح در سازمان دهي محتواي گردآوري شده براي سايتبسيار موثر است.

 

گام سوم   ؛ تهيه Storyboard :

    حال بايد يک نقشه کلي يا Storyboard براي وب سايتمان طراحي کنيم. Storyboard شکلي است که ارتباط ميان اجزاي گوناگون سازنده وب سايت (مانند صفحات html ، عکس ها و تصاوير گرافيکي و ...) راروشن مي کند. Storyboard بر پايه خلاصه طرح تهيه مي شود و براي رسم آن مي توانيم از برگه هاي يادداشت Sticky که بر روي آن موضوعات مختلف وب سايت نوشته شده و يا براي سادگي بيشتر  از نرم افزار هاي مخصوص سازماندهي نمودار استفاده کنيم.

 

گام چهارم  ؛ تنظيم ساختار ناوبري اوليه:

    گام چهارم تنظيم ساختار ناوبري اوليه سايت بر پايه Storyboard و خلاصه طرح است.اين ساختار مشخص مي کند که سايت شامل چند بخش اصلي است.اين بخش هاي اصلي همان بخش هايي هستند که از صفحه خانگي (homepage) شما قابل دسترسي اند و معمولا هر يک داراي صفحه مقدماتي (Intro) مربوط به خود هستند.در اين مرحله براي تهيه فولدر هاي مختلف که هر يک شامل اجزاي يک بخش اصلي (شامل صفحات وب ، فايل هاي گرافيکي و ...) آماده ايم.پوشه بندي فايل ها در سازماندهي مطالب و محتواي سايت بسيار موثر است.

 

گام پنجم  ؛ طراحي قالب اوليه سايت:

    در طول اين مرحله بايد تصميمات کلي  در مورد نحوه نمايش  صفحات سايت گرفته شود..صفحه الگوي ما بايد شامل موارد زير باشد:

عکس يا رنگ پس زمينه صفحات ، رنگ متون و پيوند ها ، نوار هاي ناوبري و دکمه ها (در صورت وجود) ، طرح اوليه و آرايش کلي صفحه (Layout) ،يک بخش پاورقي همراه با آدرس پست الکترونيک و...

يک طراحي خوب به صورت زير توصيف مي شود:

ارضا کننده مشتري: طراحي خوب در بر دارنده احتياجات مخاطبين يا مشتريان است و به مشتري آنچه را که مي خواهد و در زماني که به آن احتياج دارد و به فرمي که قابل استفاده براي وي  باشد عرضه مي کند.

تمرکز بر سادگي: سادگي هميشه بهتر از درهم بر همي است.هميشه مي توان يک طراحي را پيچيده ساخت ولي کنار گذاشتن موارد زليد در جهت سادگي کار دشواريست.

ايجاد حس ساختيافتگي:استفاده از طراحي ساخت يافته و منطقي که بر پايه جداول باشد ، به طراحي نظم و ترتيب بخشيده وو عناصري  که در شکل اوليه ممکن است مبهم به نظر برسند را حذف مي کند.

ايجاد حس يگانگي: استفاده از عناصر يگانه ساز اجزا را به هم مرتبط مي سازد.اين عناصر مي توانند شامل شکلها ، رنگها ، متن يا تصاوير باشند.

حس هماهنگي: در طراحي خوب ، رنگها ، متن ، شکل ها و مکان ها با دقت با هم ترکيب شده اند.

حس تضاد: يک طراحي خوب از تضاد بين عناصر (متن ، گرافيک و فضا) براي هدايت بيننده استفاده مي کند.اين تضاد مي تواند با قرار کوچک در مقابل بزرگ ، روشن در برابر تاريک ، خشن در مقابل ظريف  و هماهنگ در مقابل نا هماهنگ ايجاد  شود.

 

گام ششم  ؛ افزودن محتوا :

    در مرحله آخر محتواي خاص هر صفحهرا به الگوي کلي اضافه کرده و صفحه را با نام خود ذخيره مي کنيم.اين روند را تا پايان ساخت تمام صفحات ادامه مي دهيم.

 

نتيجه گيري:

    با انجام مراحل فوق وب سايت ما تکميل است  ولي قبل از تحويل به مشتري و Upload کردن آن بايد آزمايش ها و تست هايي از جنبه هاي مختلف و ترجيحا به وسيله افرادي خارج از تيم طراحي بر روي آن انجام شود.اين تست ها مي تواند شامل موارد زير باشد: مقاصد و اهداف ، ارتباط محتوا و ساختار صفحات ، و در آخر عمليات وب سايت به اين معني که تمام ارتباطات ، تصاوير و رسانه ها در محل خود و به درستي کار کنند.